حمل خرده بار یا گروپاژ (LCL) چیست؟ راهنمای کامل حمل بار اشتراکی

حمل خرده بار یا گروپاژ (LCL) چیست؟ در تجارت بین‌المللی، همیشه حجم کالای یک واردکننده یا صادرکننده به اندازه‌ای نیست که بتواند یک کانتینر کامل را پر کند. در چنین شرایطی، اختصاص یک کانتینر دربستی ممکن است از نظر اقتصادی برای صاحب کالا منطقی نباشد. اینجاست که حمل خرده بار یا گروپاژ (LCL) به‌عنوان یکی از روش‌های کاربردی حمل‌ونقل بین‌المللی مورد توجه قرار می‌گیرد.

در این روش، محموله‌های کوچک متعلق به چند صاحب کالا در یک کانتینر تجمیع شده و پس از طی مسیر حمل، در مقصد از یکدیگر تفکیک می‌شوند. به این ترتیب، صاحب کالا فقط بابت فضای مور دنیاز محموله خود هزینه پرداخت می‌کند و نیازی به رزرو یک کانتینر کامل ندارد.

LCL مخفف عبارت Less than Container Load  به معنای «کمتر از ظرفیت یک کانتینر» است. برخلاف FCL  که یک کانتینر به یک صاحب کالا اختصاص دارد، در حمل LCL فضای کانتینر میان چند محموله تقسیم می‌شود.

برای مثال، تصور کنید یک تاجر قصد واردات چند پالت یا تعدادی کارتن کالا را دارد و حجم محموله او تنها بخش کوچکی از ظرفیت یک کانتینر است. در این حالت، به‌جای پرداخت هزینه یک کانتینر کامل، می‌تواند از خدمات گروپاژ استفاده کند و هزینه حمل را متناسب با حجم یا وزن بار خود بپردازد.

البته هزینه نهایی حمل خرده بار تنها به کرایه اصلی حمل محدود نمی‌شود و عواملی مانند هزینه‌های مبدأ، انبار، تخلیه و بارگیری، اسناد، گمرک، CFS  و خدمات مقصد نیز می‌توانند در قیمت نهایی تأثیرگذار باشند.

گروپاژ یا LCL چگونه انجام می‌شود؟

فرآیند گروپاژ از زمانی آغاز می‌شود که صاحب کالا مشخصات محموله خود را به شرکت حمل‌ونقل یا فورواردر اعلام می‌کند. اطلاعاتی مانند نوع کالا، تعداد بسته‌ها، وزن، ابعاد، مبدأ، مقصد و زمان موردنظر برای حمل، برای بررسی امکان حمل و محاسبه هزینه اهمیت دارند.

پس از بررسی اطلاعات، محموله به انبار یا مرکز تجمیع منتقل می‌شود. در این محل، کالاهای مختلفی که از نظر مسیر، مقصد و شرایط حمل امکان تجمیع دارند، در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و در نهایت داخل یک کانتینر بارگیری می‌شوند.

در مقصد نیز کانتینر به مرکز مربوطه منتقل شده و محموله‌ها از یکدیگر تفکیک می‌شوند. پس از آن، هر صاحب کالا می‌تواند مراحل گمرکی و تحویل بار خود را به‌صورت جداگانه انجام دهد.

به همین دلیل، نقش فورواردر در حمل LCL اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هماهنگی دریافت کالا، بررسی اسناد، تجمیع محموله‌ها، برنامه‌ریزی حمل و هماهنگی عملیات مقصد می‌تواند بر زمان و امنیت حمل تأثیر بگذارد.

تفاوت حمل خرده بار LCL و FCL چیست؟

یکی از اولین سؤالات صاحبان کالا این است که LCL  چه تفاوتی با FCL دارد؟ تفاوت اصلی این دو روش در نحوه استفاده از کانتینر است. در FCL، فضای کانتینر در اختیار یک صاحب کالا قرار می‌گیرد؛ اما در LCL چند محموله متعلق به صاحبان مختلف در یک کانتینر قرار می‌گیرند.
در مسیرهایی مانند چین به ایران، زمانی که حجم محموله به اندازه‌ای باشد که استفاده از یک کانتینر اختصاصی توجیه داشته باشد، گزینه‌هایی مانند حمل FCL ریلی از چین به ایران می‌توانند در مقایسه با حمل خرده بار مورد بررسی قرار گیرند.

بنابراین LCL را نباید صرفاً یک «کانتینر کوچک‌تر» در نظر گرفت. LCL در واقع یک مدل اشتراک فضای حمل است که به صاحبان محموله‌های کوچک اجازه می‌دهد بدون نیاز به تکمیل ظرفیت یک کانتینر، کالاهای خود را به مقصد ارسال کنند.

مراحل حمل خرده بار یا گروپاژ (LCL)

برای درک بهتر حمل خرده بار یا گروپاژ (LCL) باید کل فرآیند را از آماده‌سازی کالا تا تحویل در مقصد بررسی کرد. این فرآیند شامل چند مرحله اصلی است.

۱. اعلام مشخصات کالا و رزرو حمل

در مرحله اول، صاحب کالا باید اطلاعات محموله را در اختیار شرکت حمل یا فورواردر قرار دهد. نوع کالا، تعداد بسته‌ها، وزن، ابعاد، مبدأ، مقصد و زمان موردنیاز از مهم‌ترین اطلاعات اولیه هستند.

این اطلاعات برای تعیین امکان حمل، انتخاب سرویس مناسب و محاسبه حجم یا وزن قابل محاسبه بار استفاده می‌شوند.

۲. تحویل کالا به انبار یا CFS

پس از هماهنگی، کالا به محل مشخص‌شده برای تجمیع منتقل می‌شود. یکی از مراکز مهم در این فرآیند CFS یا Container Freight Station است.

در CFS، محموله‌های LCL دریافت و آماده‌سازی می‌شوند و پس از بررسی و انجام عملیات لازم، برای بارگیری داخل کانتینر آماده خواهند شد.

در مقصد نیز معمولاً کانتینر LCL به مرکز مربوطه منتقل می‌شود تا محموله‌های مختلف از یکدیگر تفکیک شوند.

۳. تجمیع محموله‌ها در کانتینر

در این مرحله کالاهای چند صاحب بار که شرایط مناسبی برای حمل مشترک دارند، داخل یک کانتینر قرار می‌گیرند. نحوه چیدمان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا محموله باید در برابر فشار، ضربه، جابه‌جایی و رطوبت احتمالی محافظت شود.

۴. حمل بین‌المللی و تفکیک در مقصد

پس از تکمیل بارگیری، کانتینر به مسیر بین‌المللی منتقل می‌شود. در مقصد، عملیات Deconsolidation  یا تفکیک محموله‌ها انجام می‌شود و هر کالا برای انجام مراحل گمرکی و تحویل آماده خواهد شد.

به همین دلیل، زمان حمل LCL در بعضی مسیرها ممکن است از FCL بیشتر باشد؛ زیرا علاوه بر حمل اصلی، عملیات تجمیع در مبدأ و تفکیک در مقصد نیز وجود دارد.

در حمل‌ونقل بین‌المللی، انتخاب مسیر مناسب نقش مهمی در زمان و هزینه نهایی دارد و در برخی مسیرها، روش‌هایی مانند ترانزیت ریلی از چین به ایران می‌توانند گزینه‌ای مناسب برای انتقال محموله‌های تجاری باشند.

هزینه حمل خرده بار یا گروپاژ چگونه محاسبه می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین سؤالات بازرگانان درباره حمل خرده بار یا گروپاژ (LCL)، میزان هزینه آن است. برای LCL نمی‌توان یک نرخ ثابت برای تمام محموله‌ها تعیین کرد؛ زیرا قیمت به مشخصات کالا، مسیر، حجم، وزن، نوع کالا و خدمات موردنیاز بستگی دارد.

به‌صورت ساده می‌توان هزینه نهایی را به شکل زیر در نظر گرفت:

هزینه نهایی LCL = کرایه حمل + هزینه‌های مبدأ + هزینه‌های مقصد + خدمات گمرکی و جانبی

در محاسبه نرخ، حجم یا وزن محموله اهمیت زیادی دارد. برای مثال، ممکن است یک کالای سبک فضای زیادی اشغال کند؛ در این حالت حجم می‌تواند عامل مهمی در تعیین هزینه باشد. در مقابل، برای کالاهای سنگین، وزن نیز می‌تواند در نرخ‌گذاری نقش داشته باشد.

در مسیرهای مشخصی مانند چین به ایران، عواملی مانند مبدأ بارگیری، حجم و وزن محموله، نوع سرویس و هزینه‌های مبدأ و مقصد می‌توانند بر هزینه حمل ریلی از چین به ایران تأثیر بگذارند.

عوامل مؤثر بر هزینه حمل LCL

بنابراین هنگام دریافت نرخ حمل LCL، بهتر است تنها به رقم کرایه حمل توجه نکنید. هزینه‌های مبدأ، مقصد و خدمات جانبی نیز باید مشخص باشند تا بتوان قیمت واقعی حمل را محاسبه کرد.

برای بازرگانانی که قصد استفاده از خدمات حمل خرده بار را دارند، شرکت رادمعیار امین (راماکو) نیز می‌تواند در بررسی گزینه‌های حمل، هماهنگی فرآیند حمل و انتخاب راهکار متناسب با مشخصات محموله مورد توجه قرار گیرد.

مزایای حمل خرده بار یا گروپاژ LCL

حمل LCL مزایای مختلفی دارد که باعث شده برای محموله‌های کوچک در تجارت بین‌المللی مورد استفاده قرار گیرد.

مناسب برای محموله‌های کم‌حجم

مهم‌ترین مزیت گروپاژ این است که صاحب کالا نیازی به پر کردن یک کانتینر کامل ندارد. اگر محموله تنها چند کارتن یا چند پالت باشد، امکان استفاده از فضای مشترک کانتینر وجود دارد.

جلوگیری از پرداخت هزینه ظرفیت بلااستفاده

در FCL، کانتینر در اختیار یک صاحب کالا قرار می‌گیرد؛ حتی اگر تمام فضای آن مورد استفاده قرار نگیرد. اما در LCL فضای کانتینر میان چند محموله تقسیم می‌شود. این موضوع برای بارهای کوچک می‌تواند از نظر اقتصادی قابل‌توجه باشد.

مناسب برای سفارش‌های کوچک

کسب‌وکارهایی که سفارش‌های کوچک و دوره‌ای دارند، می‌توانند به جای جمع‌آوری کالا برای تکمیل یک کانتینر، محموله خود را به‌صورت LCL ارسال کنند.

مناسب برای آزمایش بازار

یکی دیگر از کاربردهای LCL، ارسال حجم محدود از یک محصول برای بررسی بازار است. واردکننده می‌تواند به‌جای خرید مقدار زیادی کالا، ابتدا حجم کمتری سفارش دهد و پس از بررسی شرایط بازار، سفارش‌های بزرگ‌تر ثبت کند.

معایب و محدودیت‌های حمل LCL

با وجود مزایای متعدد، LCL  برای تمام محموله‌ها بهترین گزینه نیست.

یکی از مهم‌ترین محدودیت‌ها، احتمال افزایش زمان حمل است. محموله باید در مبدأ تجمیع و در مقصد تفکیک شود و همین عملیات اضافی می‌تواند زمان تحویل را افزایش دهد.

از طرف دیگر، کالا در مراحل مختلف دریافت، انبارش، تجمیع، بارگیری، تخلیه و تفکیک جابه‌جا می‌شود. به همین دلیل بسته‌بندی و مهاربندی مناسب اهمیت زیادی دارد.

همچنین برنامه حرکت سرویس LCL و نحوه مدیریت فورواردر می‌تواند بر زمان تحویل تأثیرگذار باشد. به همین دلیل پیش از رزرو باید درباره زمان تحویل کالا به انبار، تاریخ حرکت و زمان تقریبی رسیدن محموله اطلاعات کافی دریافت شود.

چه کالاهایی برای حمل خرده بار مناسب هستند؟

به‌طور کلی کالاهایی که حجم نسبتاً کمی دارند، بسته‌بندی استانداردی دارند و امکان جابه‌جایی ایمن آن‌ها وجود دارد، می‌توانند گزینه مناسبی برای LCL باشند.

برخی نمونه‌ها عبارت‌اند از:

• قطعات و تجهیزات کوچک
• کالاهای تجاری بسته‌بندی‌شده
• نمونه محصولات
• تجهیزات کوچک
• کالاهای نمایشگاهی
• سفارش‌های تجاری کم‌حجم

البته امکان حمل هر کالا به نوع محصول، قوانین کشور مبدأ و مقصد و شرایط سرویس بستگی دارد.

در مورد کالاهای خطرناک، کالاهای دارای محدودیت قانونی، کالاهای حساس یا محموله‌هایی که نیاز به مجوزهای خاص دارند، باید قبل از رزرو حمل، امکان‌پذیری سرویس بررسی شود.

همچنین ترکیب محموله‌هایی که الزامات استاندارد یا مجوزهای متفاوت دارند، می‌تواند فرآیند ترخیص را پیچیده کند و باعث تأخیر شود.

اهمیت بسته‌بندی در حمل خرده بار یا گروپاژ

در حمل LCL، کالا در کنار محموله‌های دیگر قرار می‌گیرد و ممکن است در طول مسیر چند مرحله جابه‌جایی داشته باشد. به همین دلیل بسته‌بندی استاندارد یکی از عوامل مهم در کاهش احتمال آسیب به کالا است.

بسته‌بندی باید متناسب با وزن، ابعاد، جنس کالا و شرایط مسیر انتخاب شود. استفاده از کارتن مقاوم، پالت مناسب، تسمه‌کشی، ضربه‌گیر و در صورت نیاز پوشش ضد رطوبت می‌تواند از کالا در برابر فشار، ضربه و رطوبت محافظت کند.

برای کالاهای حساس، صرفاً قرار دادن محصول داخل یک کارتن کافی نیست؛ بلکه باید شرایط حمل و میزان حساسیت کالا نیز در طراحی بسته‌بندی در نظر گرفته شود.

مدارک مورد نیاز برای حمل خرده بار LCL

مدارک موردنیاز بسته به کشور مبدأ، مقصد، نوع کالا و شرایط معامله متفاوت است، اما در حمل بین‌المللی معمولاً اسنادی مانند موارد زیر مورد استفاده قرار می‌گیرند:

• فاکتور تجاری
• پکینگ لیست یا لیست بسته‌بندی
• بارنامه
• گواهی مبدأ
• مدارک مربوط به کالاهای خطرناک در صورت نیاز

برای بعضی کالاها ممکن است مجوزها و مدارک بیشتری موردنیاز باشد. بنابراین بهتر است قبل از ارسال، فهرست مدارک لازم از شرکت حمل یا فورواردر دریافت شود.

CBM  در حمل خرده بار چیست؟

یکی از اصطلاحات مهم در محاسبه هزینه LCL، CBM  است. CBM  مخفف Cubic Meter و به معنای مترمکعب است و حجم فضایی را که کالا در حمل اشغال می‌کند نشان می‌دهد.

فرمول محاسبه حجم، در صورتی که ابعاد بر حسب سانتی‌متر باشند، به شکل زیر است:

CBM  = طول × عرض × ارتفاع ÷ 1,000,000

برای مثال، اگر ابعاد یک پالت ۱۲۰ × ۸۰ × ۱۰۰ سانتی‌متر باشد:

۱۲۰ × ۸۰ × ۱۰۰ ÷ ۱,۰۰۰,۰۰۰ = ۰٫۹۶ CBM

اگر محموله شامل چند بسته یا پالت باشد، حجم هر بسته محاسبه و سپس مجموع آن‌ها به‌عنوان حجم کل محموله در نظر گرفته می‌شود.

البته CBM تنها عامل تعیین‌کننده قیمت نیست و وزن، نوع کالا، مسیر و شرایط سرویس نیز می‌توانند در نرخ نهایی تأثیرگذار باشند.

چگونه شرکت مناسب برای حمل LCL انتخاب کنیم؟

انتخاب شرکت حمل مناسب در گروپاژ اهمیت زیادی دارد؛ زیرا محموله شما در یک زنجیره حمل مشترک قرار می‌گیرد و کیفیت مدیریت آن می‌تواند بر زمان تحویل و سلامت کالا اثر بگذارد.

پیش از انتخاب شرکت حمل‌ونقل، بهتر است موارد زیر را بررسی کنید:

• مسیر و مقصد موردنظر
• برنامه حرکت سرویس‌های LCL
• جزئیات هزینه‌های مبدأ و مقصد
• نحوه محاسبه حجم و وزن
• شرایط بیمه محموله
• نحوه بسته‌بندی و تحویل کالا
• امکان رهگیری محموله
• تجربه شرکت در حمل نوع کالای شما
• نحوه رسیدگی به خسارت
• خدمات گمرکی و تحویل در مقصد

همچنین هنگام مقایسه قیمت‌ها نباید فقط به نرخ اولیه توجه کرد. ممکن است یک شرکت نرخ پایه پایین‌تری ارائه کند اما هزینه‌هایی مانند CFS، انبارداری، اسناد، ترمینال یا خدمات مقصد را جداگانه دریافت کند. بنابراین مقایسه باید بر اساس هزینه نهایی و خدمات واقعی ارائه‌شده انجام شود.

در چنین شرایطی، استفاده از تجربه یک مجموعه تخصصی مانند رادمعیار امین (راماکو) می‌تواند برای بررسی مسیر حمل، هزینه‌های مرتبط و انتخاب راهکار مناسب برای محموله، به صاحبان کالا کمک کند.

LCL  بهتر است یا  FCL؟

پاسخ این سؤال برای همه محموله‌ها یکسان نیست. اگر حجم کالا کم باشد و استفاده از یک کانتینر کامل توجیه اقتصادی نداشته باشد، LCL می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

اما اگر حجم محموله به اندازه‌ای برسد که بخش قابل‌توجهی از ظرفیت کانتینر را پر کند، بهتر است نرخ واقعی LCL و FCL با یکدیگر مقایسه شوند.

بنابراین نمی‌توان گفت LCL همیشه ارزان‌تر از FCL است. انتخاب روش مناسب باید بر اساس حجم و وزن کالا، مسیر، زمان موردنیاز، نوع محموله و هزینه نهایی سرویس انجام شود.

چه زمانی حمل خرده بار یا گروپاژ (LCL) انتخاب مناسبی است؟

به‌طور کلی، زمانی که حجم محموله برای اختصاص یک کانتینر کامل کافی نیست، LCL می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل بررسی باشد.

این روش برای مواردی مانند سفارش‌های کوچک، نمونه کالا، محموله‌های آزمایشی، کالاهای نمایشگاهی و بسیاری از محموله‌های تجاری کم‌حجم کاربرد دارد. برای مثال، در مسیرهای تجاری پرتردد، استفاده از روش‌هایی مانند حمل خرده بار LCL ریلی چین به ایران می‌تواند برای بازرگانانی که حجم کالای آن‌ها برای یک کانتینر کامل کافی نیست، امکان ارسال محموله را فراهم کند.

در مقابل، اگر کالا بسیار حساس باشد، محدودیت‌های گمرکی خاصی داشته باشد یا زمان تحویل اهمیت فوق‌العاده‌ای داشته باشد، شرایط LCL باید با دقت بیشتری بررسی شود.

در نهایت، حمل خرده بار یا گروپاژ (LCL) راهکاری است که با تقسیم فضای یک کانتینر میان چند صاحب کالا، امکان جابه‌جایی محموله‌های کوچک را فراهم می‌کند. مهم‌ترین مزیت این روش آن است که صاحب کالا برای ارسال یک محموله کم‌حجم مجبور به رزرو کل کانتینر نیست؛ اما در مقابل، فرآیند تجمیع، تفکیک و جابه‌جایی بیشتر می‌تواند بر زمان و ریسک حمل تأثیر بگذارد.

بنابراین برای انتخاب درست، تنها قیمت را ملاک قرار ندهید و در کنار آن نوع کالا، حجم، وزن، بسته‌بندی، زمان تحویل، هزینه‌های جانبی، اسناد و اعتبار شرکت حمل را نیز بررسی کنید.